Kilka cm² kontaktu

Na pierwszy rzut oka tego nie widać. A jednak opona Twojego wózka ma kilka cm² kontaktu podłożem, czasem mniejszy niż 2 cm².

Oczywiście mówimy tu o wersji ekstremalnej- cienkiej, wyczynowej oponie, napompowanej na wysokie ciśnienie. Ale ta liczba dobrze pokazuje jedno: jak niewielka powierzchnia decyduje o tym, jak jeździ cały wózek.

Dlatego temat opon i kół w wózku inwalidzkim nie jest dodatkiem. To fundament codziennego poruszania się.

Jak można podzielić opony do wózka?

W uproszczeniu, opony (i całe koła) można oceniać według czterech głównych kryteriów:

1. opory toczenia

2. rozmiar

3. bieżnik

4. zastosowane materiały

Można oczywiście wejść głębiej-w wagę, kolory, amortyzację, rodzaje ciągów czy stylistykę. Ale to temat na osobny wpis.

Zacznijmy od podstaw.

Opory toczenia – im mniej, tym lżej

Zasada jest prostsza, niż się wydaje.

Im mniejszy styk opony z podłożem, tym mniejsze opory toczenia. Kilka cm² kontaktu a im mniejsze opory, tym:

• lżejsza jazda,

• mniejsze zmęczenie rąk,

• większa płynność ruchu.

Dlatego cienkie, gładkie opony- odpowiednio dobrze napompowane- dają wyraźnie inne odczucia niż miękkie, szerokie ogumienie.

Ciśnienie ma tu ogromne znaczenie.Standardowe opony pompuje się zwykle do ok. 6 barów, a opony wysokociśnieniowe nawet do 10 barów. Niedopompowana opona zawsze będzie „ciągnąć” wózek.

Rozmiar koła – fizyka robi swoje

Z fizyką nie da się negocjować.

Im większe koło (czyli większy obwód), tym dalej się ono potoczy przy tym samym pchnięciu. Efekt jest prosty:

• dłuższy rozmach,

• mniejsza liczba pchnięć,

• lepsza płynność jazdy.

W wózkach aktywnych standardem są koła 24 cale (ok. 61 cm), ale spotyka się też:

• 20” i 22”- głównie w wózkach dziecięcych lub przy niskim siedzisku,

• 25” i 26- dla osób wyższych lub jeżdżących po nierównym terenie.

Większe koła lepiej „przechodzą” przez nierówności, ale wymagają większego wysiłku przy ruszaniu. To zawsze kompromis.

Podobną zasadę można zauważyć w napędach typu Hemi – mniejsze koło ciągu działa inaczej, choć fizyka pozostaje ta sama.

Bieżnik- ekko czy bezpiecznie?

Gładka opona typu slick dosłownie „płynie” po podłożu. Ma:

• najmniejsze opory,

• najlepszą efektywność na długich dystansach,

• ale mniejszą przyczepność.

Opona z bieżnikiem:

• lepiej trzyma się nawierzchni,

• jest bezpieczniejsza na mokrym lub nierównym terenie,

• ale generuje większy opór, szczególnie odczuwalny przy długotrwałym odpychaniu.

To indywidualny wybór:

• jedni wolą lekkość,

• inni stabilność i pewność prowadzenia.

Ogromne znaczenie ma też sezonowość- to, co sprawdza się latem, niekoniecznie będzie dobre zimą.

Materiały- nie tylko opona

Koło to nie jest tylko guma.

Na całość składają się:

• szybkozłączka,

• piasta,

• szprychy,

• obręcz,

• opona.

Dopiero suma tych elementów decyduje o wadze i sztywności koła.Lekkie materiały dają koło szybkie i responsywne, ale muszą być odpowiednio wytrzymałe- zwłaszcza w jeździe aktywnej.

Różnorodność rozwiązań stosowanych przez producentów to nie marketing. Często są to naprawdę dopracowane konstrukcje, odpowiadające na konkretne potrzeby: prędkość, teren, masa użytkownika.

Coraz częściej pojawiają się też opony amortyzujące, które:

• zachowują sztywność poprzeczną,

• a jednocześnie tłumią drgania pionowe,

• poprawiają komfort na nierównościach.

Kilka słów na koniec gdzie kilka cm² kontaktu robią różnicę

Dobór kół i opon warto skonsultować ze specjalistą.Nie tylko pod kątem samej jazdy, ale też:

• ustawienia hamulców,

• wyważenia wózka,

• doboru ciągów,

• chlapaczy czy podłokietników.

I jeszcze jedno: wiele z tych dylematów znika, gdy wózek wspomagany jest napędem zewnętrznym- w kołach, z przodu lub z tyłu. Ale to znowu temat na osobny wpis.

Bo czasem kilka centymetrów kwadratowych kontaktu decyduje o całym dniu na wózku